- หน้า 5 -
 


 

การส่องกล้องผ่าตัด
(ARTHROSCOPIC  SURGERY)

โดย
Nicholas A.DiNubile ,MD


               บทความนี้ได้รับความกรุณาแปลให้โดยคุณหมอผู้เชี่ยวชาญเฉพาะทางนะครับ ผมไม่ทราบชื่อจริง แต่ท่านมีอีเมลล์ว่า treefortea@yahoo.co.th ใช้ชื่อว่า naruepong tuntipiromsin  ถ้ามีอะไรสงสัยเกี่ยวกับเรื่องการผ่าตัดอะไร ที่เกี่ยวข้องกับหน้านี้ ลองเมลล์ไปคุยกับท่านได้นะครับ


               ในช่วงที่การออกกำลังกายแบบฟิตเนส กำลังได้รับความนิยมนั้น (Webmaster - ต้นฉบับใช้คำว่า Fitness (ฟิตเนส) ไม่ใช่ Bodybuilding (เพาะกาย))  เราเก็บสถิติได้ว่ามีอาการบาดเจ็บเกิดขึ้นถึง 17 ล้านครั้ง โดยเกือบทั้งหมดเป็นการบาดเจ็บที่เกิดขึ้นที่ข้อต่อ หรือ ข้อที่เคลื่อนไหว เช่น เข่า ไหล่  และก็นับเป็นโชคดีที่เกิดการปฎิวัติวงการการรักษาการบาดเจ็บเหล่านี้ เมื่อมีการรักษาแบบใหม่เกิดขึ้น นั่นคือการส่องกล้องผ่าตัด

ประโยชน์ที่เกิดจากการส่องกล้องผ่าตัด

               การผ่าตัดส่องกล้อง เป็นเครื่องมือที่ช่วยเหลือหมอกระดูกอย่างมากในการรักษาคนไข้ มันช่วยให้การวินิจฉัยแม่นยำขึ้น และ ลดค่าใช้จ่ายในการรักษา ลดความไม่สะดวกสบายในผู้ป่วย ระยะการฟื้นตัวลดลง และ แผลเป็นในข้อ แผลเป็นผ่าตัดลดลง

               Arthroscope เป็นคำที่มีรากฐานมาจากกรีก พัฒนาโดยคนญี่ปุ่น ตั้งแต่ปี 1900 ต้นๆ และต่อมาก็ใช้กันอย่างแพร่หลาย  ในระยะแรกใช้ในข้อเข่าส่วนมาก เดี๋ยวนี้เริ่มมาใช้กับข้อต่างๆ เช่น ไหล่ ข้อมือ  แต่ใช้น้อยหรือไม่มีประโยชน์ในการตรวจข้อสะโพกและขากรรไกร และเป็นไปได้ขณะนี้จะมีการพัฒนาไปใช้กับกระดูกสันหลัง มันจะไม่ถูกใช้แค่การวินิจฉัยแล้วแต่มันจะนำไปใช้ในการรักษาด้วย

               (ภาพบน) ด๊อกเตอร์ Dinubile (คนเขียนบทความนี้)  กำลังทำการผ่าตัดส่องกล้องที่หัวเข่า โดยกล้องถืออยู่ที่มือด้านซ้าย และ เครื่องตัดพิเศษ(เป็นตัวใช้ตัดเส้นเอ็นพังผืดต่างๆ แต่ใช้ไฟฟ้าแทน)ที่ควบคุมโดยเท้า ถืออยู่ที่มือขวา ส่วนภาพในโทรทัศน์ในรูปด้านบนนั้น เป็นภาพภายในหัวเข่า โดยที่อุปกรณ์ทั้งสองตัวนี้ถูกสอดใส่เข้าไปด้านในหัวเข่า

ขั้นตอนการผ่าตัดแบบส่องกล้อง

               การผ่าตัดแบบส่องกล้อง มีความปลอดภัยได้ผลดี โดยจะดำเนินการได้นั้น ต้องทำให้เกิดการชาเสียก่อน ซึ่งมีหลายวิธี ได้แก่ ดมยาให้สลบ บ๊อกหลังให้ชาแต่ขา หรือทำให้ชาเฉพาะที่   แต่ที่นิยมกันคือการให้ดมยาสลบ  อย่างไรก็ตาม หากคนไข้ต้องการเห็นการผ่าตัด (ทางจอโทรทัศน์) ก็ทำได้โดยไม่ต้องใช้ยาสลบ    วิธีการก็คือ ใส่กล้องเข้าไปโดยผ่านการเจาะรูเล็กๆ รูขนาดเล็กกว่าแท่งดินสอ  มีสาย "ไฟเบอร์ออฟติค"   ในการนำแสงเข้าไปในข้อ ในปลายสายกล้อง (Scope) จะมีแหล่งกำเนิดแสงหลายๆแบบ เช่น แบบ อะลูมิเนี่ยม เพื่อที่จะได้มองเห็นถึง ส่วนปลายล่างของข้อต่อ

               เมื่อก่อนหมอผ่าตัดจะใช้สายตาดูที่บริเวณที่กำลังผ่าตัด แต่ว่าเดี๋ยวนี้ เราสามารถเชื่อมเลนส์เข้ากับอุปกรณ์โทรทัศน์  คุณหมอจึงสามารถผ่าตัดโดยดูที่โทรทัศน์แทน อีกทั้งยังสามารถถ่ายภาพเป็นวีดีโอหรือรูปภาพเก็บไว้ได้  หมอที่จะทำการผ่าตัดอย่างนี้ได้ จะต้องถูกฝึกมาเป็นพิเศษอย่างดี เลนส์ของมันถูกออกแบบมาให้มองเห็นได้ทั่วทิศทาง ทุกซอกมุม ได้ดีกว่าการมองเห็นโดยผ่านการผ่าเปิด (ผ่าเปิดคือการดูด้วยตา)

ผ่าตัดแบบส่องกล้องเหมาะใช้รักษาอะไร?

               ในขณะนี้ "หัวเข่า" คือบริเวณที่นิยมรักษากันด้วยการผ่าตัดแบบส่องกล้องเป็นอย่างมาก ภายในเข่าจะประกอบด้วย เยื่อบุเข่ารูปตัวซี ทำหน้าที่ลดแรงกระแทกรู้จักกันดีในชื่อ menisci บ่อยครั้งพบว่ามันมีการฉีกขาด และเราสามารถซ่อมแซม ตัดมันทิ้งได้โดยการส่องกล้อง ขึ้นกับลักษณะ ตำแหน่งที่มีการฉีกขาด แค่เราตัดตำแหน่งที่มีการฉีกขาดทิ้ง มันก็สามารถรับแรงกระแทกได้ต่อไป

               เยื่อหุ้มที่คลุมข้ออยู่ ก็สามารถมีการฉีกขาด หรือ บาดเจ็บได้(จากการฉีกขาดของกระดูกอ่อน) หรือมีการฉีกขาดจากข้อที่มีการอักเสบ การฉีกขาดของผิวข้อสามารถทำให้มันกลับเข้าที่เดิมได้โดย ยิงหมุดยึดกลับเข้าไป โดยการผ่านกล้อง โดยใช้หมุดที่รองรับแรงกระแทกได้  ถึงแม้ข้ออักเสบไม่สามารถรักษาให้หายขาดได้(ผมสงสัยว่าเขาหมายถึงพวกข้ออักเสบจำพวกรูมาตอยด์) แต่ตรงตำแหน่งที่มีการฉีกขาด ถ้าเราไปตัดทำให้มันเรียบก็จะทำให้มันมีการซ่อมแซมผิวข้อตัวมันเองใหม่ได้

               ในขณะนี้การส่องกล้องผ่านเข่า สามารถทำการซ่อมแซม เปลี่ยนเส้นเอ็นในข้อเข่า ได้แก่ เส้นเอ็น anterior และ posterior ซึ่งเป็นเส้นเอ็นที่มีความจำเป็นในเรื่องความมั่นคงของข้อเข่า พบว่าฉีกขาดได้มากในนักกีฬา

               โดยเฉพาะในพวก เส้นเอ็น anterior ฉีกขาด  ซึ่งจะมีอาการเข่างอทันทีทันใดในขณะใช้งาน ถึงแม้ว่าภาวะนี้จะดีขึ้นได้โดยการ rehabilitation (เวชศาสตร์ฟื้นฟู) ในบางคน แต่ในส่วนมากภาวะนี้ก็ยังจะสร้างปัญหาได้ต่อไปเรื่อยๆ และต้องการผ่าตัดซ่อมแซม ในอดีตมันต้องผ่าตัดแบบเปิดใหญ่ ใช้เวลาในการฟื้นตัวนาน ซึ่งการผ่าตัดส่องกล้องจะฟื้นตัวได้เร็ว ปวดน้อย เข้าโปรแกรมฟื้นฟูได้เร็ว

               ภาวะอื่นๆที่สามารถใช้การส่องกล้องได้ เช่น กระดูกสะบ้าปวด หรือ ไม่เสถียร การส่องกล้องสามารถเข้าไป ตัดพังผืดที่ยึดหรือเอาเศษกระดูกที่แตกออกมา โดยที่ตัวกระดูกกลับเหมือนเดิมได้เร็ว และไม่มีแผลเป็น


               "หัวไหล่" - เทคนิคที่ใช้ในหัวไหล่คล้ายๆกับที่ใช้ในหัวเข่า ในหัวไหล่เยื่อหุ้มข้อหัวไหล่ (glenoid labrum) ทำหน้าที่ให้ความแข็งแรงกับข้อหัวไหล่ มักจะมีการฉีกขาด การผ่าตัดปกติสามารถซ่อมแซมได้ แต่จะทำให้มีการติดแข็งของข้อได้

               กล้ามเนื้อที่ใช้หมุนไหล่(rotator cuff muscle) จะมีความเสี่ยงต่อการช้ำ อักเสบ ฉีกขาด เมื่อมันถูกบีบกดรัด เรียกว่าเป็น ภาวะ impingement syndromes การส่องกล้องสามารถไปตัดกล้ามเนื้อที่มีปัญหา ตัดสิ่งที่เกาะที่กระดูก acromian (เป็นส่วนของกระดูกสะบักมันยื่นไปเป็นส่วนหนึ่งของกระดูกที่ประกอบเป็นข้อหัวไหล่) ไปลดแรงที่กดกล้ามเนื้อการหมุนไหล่

               "ข้ออื่นๆ" - ข้อศอกและข้อเท้า ก็เป็นข้อที่นำมาใช้บ่อยๆ การส่องกล้องก็สามารถไปเอากระดูกงอกที่ยื่นออกมา ไปทำให้ตัวข้อหรือตัวกระดูกเคลื่อนไหวได้ลื่นขึ้น และยังไปใช้ในการตรวจสอบผิวข้อว่ามีปัญหาได้ด้วย ข้อมือประกอบด้วยเส้นเอ็นเล็กๆจำนวนมาก บ่อยครั้งมีการฉีกขาดทำให้เกิดการเคลื่อนในกระดูกมือ ปัญหานี้สามารถแก้ไขได้โดยการส่องกล้อง แต่การส่องกล้องยังมีข้อจำกัดไม่สามารถใช้ได้ใน ข้อสะโพกและข้อขากรรไกร ในข้อสันหลังขณะนี้อยู่ในขั้นพัฒนาอยู่ (แต่ล่าสุดที่ผ่าหมอนรองกระดูกสันหลังของในหลวงสามารถใช้เทคนิคนี้ได้แล้ว)

ในอนาคต

               เราคาดหวังว่าการส่องกล้องจะนำมาใช้ในการประกอบเส้นเอ็น ใช้ร่วมกับเลเซอร์ และใช้รักษาข้ออักเสบได้ดีขึ้น สำหรับการฟื้นตัวภายหลังการส่องกล้องนั้นขึ้นกับ ปัญหาที่พบ ,การรักษาที่ให้ไป ,ความแข็งแรงของร่างกายก่อนผ่าตัด ,โรคประจำตัว   การส่องกล้องสามารถทำการรักษาแบบผู้ป่วยนอกไม่ต้องค้างในโรงพยาบาลโดยที่หลังทำผู้ป่วยอาจจะรู้สึกขัดๆเล็กน้อย   การออกกำลังกายสามารถเริ่มได้ในวันสองวันแรก โดยค่อยๆเป็นค่อยๆไปค่อยๆเพิ่ม เป็นไปตามโปรแกรมการฟื้นฟู    และสำหรับในกรณีที่เป็นการผ่าตัดใหญ่ๆ เช่นการผ่าซ่อมแซมเส้นเอ็นหัวเข่า ก็จะไปลดวันนอนโรงพยาบาล เพิ่มวันเวลาในการทำกายภาพมากขึ้นได้

จำเป็นไหมที่ต้องรักษาแบบส่องกล้องผ่าตัด

               ส่องกล้องผ่าตัดจะใช้ในคนที่มีอาการปวดข้อหรือได้รับการตรวจประเมินโดยหมอกระดูกแล้วเห็นว่าต้องทำ ภาวะต่างๆอาจจะสามารถดีขึ้นได้โดยการออกกำลังกาย หรือ การทำกายภาพ ผม (ผู้เขียนบทความ) เชื่อว่าข้อมูลต่างๆเป็นสิ่งที่สำคัญในการให้การรักษาทางการแพทย์มันจะมาได้ก็โดยการใช้การส่องกล้อง


 

1  2  <  3  <  4  <  5  >  6